Jawność wynagrodzeń i neutralne nazwy stanowisk: co oznaczają nowe obowiązki (np. „osoba sprzedająca” zamiast „sprzedawca”)
Jawność wynagrodzeń oraz neutralne (niedyskryminujące) nazewnictwo stanowisk to zmiany, które realnie wpływają na rekrutację i sposób przygotowywania ogłoszeń o pracę. Cel jest prosty: ograniczyć dyskryminację (w tym ze względu na płeć) już na etapie naboru oraz wzmocnić zasadę równej płacy.
W praktyce oznacza to m.in.:
- obowiązek przekazania kandydatowi informacji o oferowanym wynagrodzeniu (w określonym momencie procesu),
- stosowanie neutralnych płciowo nazw stanowisk i neutralnego języka w ogłoszeniach,
- przygotowanie firm na kolejne obowiązki wynikające z unijnej dyrektywy o przejrzystości wynagrodzeń (termin wdrożenia do prawa krajowego: 7 czerwca 2026 r.).
1) Skąd te zmiany? Równe traktowanie i równa płaca
Podstawą całego kierunku zmian jest zasada równego traktowania w zatrudnieniu oraz zakaz dyskryminacji, w tym ze względu na płeć. Dotyczy to także wynagrodzeń: za jednakową pracę albo pracę o jednakowej wartości wynagrodzenie powinno być jednakowe (przy porównywalnych warunkach).
Nowym, bardzo ważnym elementem jest dyrektywa (UE) 2023/970, która wzmacnia egzekwowanie równości wynagrodzeń poprzez mechanizmy przejrzystości (m.in. dostęp do informacji, uporządkowanie zasad, w kolejnych etapach także raportowanie w większych firmach). Termin wdrożenia dyrektywy do prawa krajowego upływa 7 czerwca 2026 r.
2) Neutralne nazwy stanowisk – co to znaczy i kiedy jest wymagane?
Jeśli nazwa stanowiska w ogłoszeniu może wskazywać na płeć (np. „sprzedawca”, „magazynier”, „kierownik”), rekomendowane i coraz częściej wymagane jest zastosowanie nazwy neutralnej płciowo. Urzędy pracy publikują wprost informacje, że ogłoszenia o naborze oraz nazwy stanowisk powinny być formułowane neutralnie pod względem płci, a oferta nie może sugerować, że stanowisko jest przeznaczone wyłącznie dla kobiet albo wyłącznie dla mężczyzn.
Jak pisać neutralnie? 3 najczęstsze i najbezpieczniejsze sposoby
- Forma podwójna: „sprzedawca/sprzedawczyni”, „kierownik/kierowniczka”.
- Oznaczenie (m/k): np. „Sprzedawca (m/k)”, „Specjalista ds. sprzedaży (m/k)”.
- Forma neutralna opisowa: „osoba sprzedająca”, „osoba na stanowisku sprzedaży”, „osoba do obsługi klienta”.
Ważne: neutralność dotyczy nie tylko tytułu, ale i treści ogłoszenia. Jeśli tytuł jest neutralny, a w środku pojawiają się zwroty typu „szukamy chłopaka/dziewczyny”, nadal jest to ryzykowne i może być oceniane jako dyskryminujące.
3) Jawność wynagrodzeń w rekrutacji – co pracodawca musi przekazać kandydatowi?
Od 24 grudnia 2025 r. w Kodeksie pracy obowiązują regulacje dotyczące jawności oferowanego wynagrodzenia w procesie rekrutacyjnym. W praktyce kandydat powinien otrzymać jasną informację o proponowanym wynagrodzeniu (np. konkretna kwota, wynagrodzenie początkowe albo przedział – „widełki”) na etapie rekrutacji, tak aby mógł świadomie podjąć decyzję o udziale w procesie.
Warto pamiętać, że jawność wynagrodzeń w rekrutacji nie oznacza „ujawniania pensji konkretnych pracowników w firmie”. Chodzi o przejrzystość oferty dla kandydata i ograniczenie sytuacji, w których stawki są ustalane uznaniowo lub w sposób mogący prowadzić do nierównego traktowania.
4) Termin 7 czerwca 2026 r. – co dalej z dyrektywą o przejrzystości płac?
Dyrektywa (UE) 2023/970 ma zostać wdrożona do prawa krajowego do 7 czerwca 2026 r. i przewiduje dalsze mechanizmy przejrzystości wynagrodzeń oraz narzędzia egzekwowania równej płacy. W Polsce opublikowano projekt ustawy (UC127) dotyczący wdrożenia dyrektywy i wzmocnienia prawa do jednakowego wynagrodzenia kobiet i mężczyzn.
W praktyce firmom opłaca się przygotować wcześniej: uporządkować widełki, kryteria wynagradzania oraz opisy stanowisk tak, aby różnice płacowe wynikały z obiektywnych przesłanek (np. zakres odpowiedzialności, kompetencje, doświadczenie, wyniki), a nie z uznaniowości.
5) „Sprzedawca” czy „osoba sprzedająca”? Gotowe przykłady poprawnych nazw
Poniżej najczęściej stosowane, poprawne i praktyczne warianty:
- Sprzedawca/Sprzedawczyni (czytelne i naturalne językowo),
- Sprzedawca (m/k) (krótkie, popularne w systemach rekrutacyjnych),
- Osoba sprzedająca / Osoba na stanowisku sprzedaży (neutralne opisowo),
- Specjalista/Specjalistka ds. sprzedaży (bardziej formalne),
- Pracownik/Pracowniczka obsługi klienta (gdy nacisk jest na obsługę, nie tylko sprzedaż).
6) Najczęstsze błędy w ogłoszeniach (i jak ich uniknąć)
Błąd 1: neutralny tytuł, ale „płciowa” treść
Przykład: tytuł „Specjalista ds. sprzedaży (m/k)”, a w treści „szukamy energicznego chłopaka”. Rozwiązanie: neutralizuj całą komunikację – tytuł, treść, grafiki i wymagania.
Błąd 2: widełki bez logiki
Widełki typu „od 4000 do 12000” bez kryteriów mogą budzić zarzuty uznaniowości. Dobrą praktyką jest dopisanie, od czego zależy poziom wynagrodzenia (kompetencje, doświadczenie, zakres odpowiedzialności, system premiowy).
Błąd 3: różne nazwy, te same obowiązki
Jeżeli dwie osoby faktycznie wykonują tę samą pracę (lub pracę o tej samej wartości), a mają znacząco inne stawki bez obiektywnego uzasadnienia – rośnie ryzyko sporu o nierówne traktowanie i naruszenie zasady równej płacy.
7) Checklista wdrożeniowa dla firmy
- Ogłoszenia i rekrutacja: ujednolić nazwy stanowisk (neutralne), dopilnować neutralnego języka w treści.
- Wynagrodzenia: ustalić widełki i kryteria wejścia w widełki (obiektywne, mierzalne).
- Dokumenty: uporządkować opisy stanowisk, zakresy obowiązków i zasady premiowania.
- Horyzont 2026: śledzić wdrożenie dyrektywy 2023/970 do polskich przepisów i dostosować procesy do nowych obowiązków.
Podsumowanie: neutralne nazwy stanowisk (np. „osoba sprzedająca”) oraz jawność oferowanego wynagrodzenia w rekrutacji to kierunek wynikający z przepisów i praktyki instytucji publicznych. Dla firm to także szansa na uporządkowanie zasad wynagradzania i rekrutacji w sposób bardziej przejrzysty i bezpieczny.
Źródła
-
https://www.gov.pl/web/rodzina/informacja-dotyczaca-prac-nad-wdrozeniem-dyrektywy-dotyczacej-rownosci-wynagrodzen
-
https://eur-lex.europa.eu/legal-content/pl/ALL/?uri=CELEX%3A32023L0970
-
https://www.gov.pl/web/rodzina/projekt-ustawy-o-wzmocnieniu-stosowania-prawa-do-jednakowego-wynagrodzenia-mezczyzn-i-kobiet-za-jednakowa-prace-lub-za-prace-o-jednakowej-wartosci
-
https://gdansk.praca.gov.pl/-/nowe-zasady-publikowania-ofert-pracy-neutralnosc-plciowa-nazw-stanowisk
-
https://pultusk.praca.gov.pl/rynek-pracy/aktualnosci/-/asset_publisher/8VCc6CLiHUaO/content/zasada-neutralnosci-plciowej-w-ofertach-pracy?p_r_p_assetEntryId=58818780
-
https://swidnik.praca.gov.pl/-/nowe-zasady-stosowania-nazw-stanowisk-w-ofertach-pracy
-
https://www.prawo.pl/kadry/informacja-o-wynagrodzeniu-dla-kandydatow-do-pracy-kiedy-ja-przekazac,536339.html
